Giữ lửa” văn hóa dân tộc S’tiêng qua sản phẩm đan

Trong cộng đồng S’tiêng, chỉ còn rất ít người biết đan gùi, dệt thổ cẩm. Vợ chồng ông Điểu KBanh (SN 1950) ở ấp Lam Sơn, xã Tân Phước, huyện Đồng Phú nằm trong số ít ỏi đó. Việc làm của vợ chồng ông Điểu KBanh đã góp phần gìn giữ nét văn hóa truyền thống của dân tộc S’tiêng.

TÌNH YÊU VỚI GÙI

Từ lâu ông Điểu KBanh được người dân ấp Lam Sơn xem là người con ưu tú của đồng bào S’tiêng. Bởi ông được Đảng và Nhà nước tặng thưởng Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Ba, đảng viên 39 tuổi đảng và là một trong rất ít người đan được gùi đẹp, mịn, đều trong ấp. Thời niên thiếu ông đã biết đan gùi. Từ chiến trường trở về, năm 1975 ông mới học đan gùi bài bản và gắn bó đến nay. Trong đời sống người S’tiêng, chiếc gùi là biểu tượng của họ, có trong mọi sinh hoạt, sản xuất của gia đình. “Gùi gắn bó với người S’tiêng như hình với bóng, từ làm vườn lên rẫy hay vào rừng, gùi luôn được người cõng trên lưng. Gùi đựng nông sản, chứa vải vóc, làm dụng cụ đo lường nông sản...” - ông Điểu KBanh nói. 

Ông Điểu KBanh giới thiệu chiếc gùi  do ông đan được gia đình sử dụng đã 3 năm
Ông Điểu KBanh giới thiệu chiếc gùi do ông đan được gia đình sử dụng đã 3 năm

Tuy nhiên, không phải ai muốn đan gùi cũng được bởi cần sự khéo léo và cần mẫn. Người học phải mất nhiều thời gian mới thành thục, làm ra những sản phẩm đẹp, chắc và mịn. Khi đã đan thạo, mỗi tháng chuyên ngồi đan chỉ được tối đa 5 chiếc. Chính từ những đòi hỏi công phu, ông Điểu KBanh luôn thấy tự hào khi làm ra sản phẩm đẹp, chất lượng. Ông nói: “Mỗi năm đến mùa điều tôi phải tạm dừng đan gùi, mấy tháng sau tiếp tục đan thấy lòng rộn lên như đứa trẻ lâu ngày gặp lại mẹ”. Song càng tự hào, càng hạnh phúc với công việc đan gùi thì lòng ông lại nặng trĩu, bởi suy nghĩ làm cách nào để con, cháu yêu và học đan gùi từ cha ông? Thường ngày con cháu biết dùng gùi phục vụ đời sống nhưng không muốn học đan bởi chúng sợ mất nhiều thời gian. Hằng ngày, tôi vẫn đều đặn đan để con, cháu nhìn thấy sẽ hiểu được giá trị, ý nghĩa của chiếc gùi trong đời sống” - ông Điểu KBanh chia sẻ.

Hiện cả ấp Lam Sơn chỉ còn 5 người đan được gùi, toàn người già và trong đó có 2 người còn duy trì đều. Lý do các cụ nghỉ đan do 1 tháng “ăn ngủ với gùi” chỉ được 5 chiếc, với giá bán 200-500 ngàn đồng/chiếc, thu về 1,5-2 triệu đồng, không đủ chi tiêu nên các cụ phải chuyển sang làm việc khác có thu nhập khá hơn. Tuy nhiên, ông Điểu KBanh cũng tin tưởng việc ngày càng có những người sống ở thị thành (Đồng Xoài, Bình Dương, TP. Hồ Chí Minh) tìm về mua gùi làm vật trang trí nhà cửa, quán sá; đồng thời người S’tiêng vẫn quen sử dụng gùi trong mọi sinh hoạt, sản xuất nên sẽ có những người trẻ S’tiêng yêu và học đan gùi, giữ gìn được bản sắc văn hóa dân tộc mình.

GIỮ GÌN THỔ CẨM

Bà Thị BRá, vợ ông KBanh biết dệt thổ cẩm từ thời niên thiếu. Khi cuộc sống hiện đại về tới Lam Sơn, bà vẫn say sưa dệt. Bà muốn tự tay làm nên những vuông vải bền và đẹp để khi mặc vào thấy bản thân mình là phụ nữ S’tiêng, thấy văn hóa dân tộc đậm đà màu sắc trong cuộc sống. Cũng từ tình yêu với thổ cẩm, những tấm vải được dệt từ thời con gái cách đây gần 40 năm vẫn được bà sử dụng và giữ như mới.

Bà Thị BRá chia sẻ: “Có thể mọi sản phẩm của thị trường ngày nay lan dần vào đời sống người S’tiêng như nhà gạch, ôtô, tivi, tủ lạnh, quần áo, vải vóc... Nhưng tôi vẫn đồng lòng với chồng rằng những gì của dân tộc còn sử dụng tốt vẫn phải gìn giữ, sử dụng. Nhà cửa được làm từ gỗ, gùi dùng trong đời sống hằng ngày, vải thổ cẩm vẫn mặc”. Tuy đã lớn tuổi nhưng những vuông thổ cẩm có sức bền hàng chục năm đã tôn lên nét đẹp truyền thống của người phụ nữ S’tiêng ở bà Thị BRá.

Mỗi lần bà ra vườn hái rau hay cùng chồng đi làm rẫy ai cũng trầm trồ khen bà với đôi lỗ tai dài, to, chiếc vòng cườm với màu sắc chủ đạo vàng, đỏ trên cổ và đôi tay đeo vòng đồng, mặc quầy cõng gùi. Đó là hình ảnh người phụ nữ S’tiêng mà bà BRá muốn gìn giữ và mong thế hệ sau hiểu được giá trị để lưu truyền.

Theo Báo Bình Phước.

Video Clip

hội trợ triển lãm






Thống kê truy cập
  • Đang online: 10
  • Hôm nay: 183
  • Trong tuần: 5 033
  • Tất cả: 1049757